Op zondagmiddag 8 maart 2026 is het weer druk in de zaal van mfa De Snoeck in Lith. Dan wordt daar namelijk de eenentwintigste editie van het Brabants boekske gepresenteerd, met als titel Van onzen ouwer (wat betekent: Van onze leeftijd). Het boek is opnieuw enorm in omvang toegenomen.
Elk jaar wacht Jan Luysterburg, de redacteur van het Brabants boekske, met spanning af wat deze keer het thema is van de landelijke Boekenweek. Dan wordt in rap tempo nagedacht over een Brabantse 'vertaling' van dat thema, want dat wordt de titel van het nieuwe Brabants boekske. Vervolgens worden alle Noord-Brabantse schrijvers en dichters uitgenodigd om een verhaal of gedicht te schrijven naar aanleiding van dat thema, maar dan wel in hun Noord-Brabantse dialect.
Groei
De laatste jaren maakt het Brabants boekske een spectaculaire groei door: van 57 in 2024, via 83 in 2025 naar 107 inzendingen dit jaar, 40 gedichten en 67 verhalen. Eigenlijk waren er 114 inzendingen, maar de redactie heeft er 7 afgewezen omdat die niet voldeden aan de eisen.
Vooral het aantal gedichten is enorm gegroeid, maar daar is een verklaring voor. Omdat het aantal gedichten al vele jaren achterbleef, stelde de jury voor om een tweede Willem Ivenprijs in het leven te roepen. Deze onafhankelijke jury kiest al sinds 2011 het mooiste verhaal of gedicht uit het boekske en beloont dit met de fel begeerde Willem Ivenprijs. Behalve in 2011 viel de prijs steeds ten deel aan een verhaal en nooit meer aan een gedicht. De dichters moesten dus nodig gestimuleerd worden, liefst met een speciale Willem Iven Poëzieprijs. Een gulle bijdrage van Minerve Pers maakte dit mogelijk, zodat er de komende vijf jaren een Willem Ivenprijs is voor zowel de gedichten als de verhalen. De prijs voor de verhalen wordt overigens al die jaren al geschonken door het gemeentebestuur van Oss. Beide prijzen zijn ontworpen en vervaardigd door de internationaal bekende kunstenares Jenny Derksen, de stiefdochter van Willem Iven. Omdat er nu twee prijzen zijn, heeft de redactie besloten dat elke deelnemer zowel een verhaal als een gedicht mag aanleveren. Maar liefst 23 auteurs maakten gebruik van deze buitenkans.
De Willem Ivenprijs, met bijbehorend beeldje uitgereikt door Wethouder Hilde de Wit aan Jacques van Gerven
Dialect
Dat alle verhalen en gedichten geschreven moeten zijn in een Noord-Brabants dialect, maakt het voor de jury van de Willem Ivenprijs natuurlijk extra moeilijk. De oostgrens en de westgrens van de provincie liggen namelijk ruim 125 km uit elkaar. Het gevolg hiervan is dat er zeer veel verschillende Brabantse dialecten bestaan. Om toch een zo eerlijk mogelijke toekenning van de prijzen te bereiken bestaat de jury uit voorzitter Riny Boeijen uit Berghem, JACE van de Ven uit Tilburg en Tamara Arts-Heeren uit Ossendrecht. Bovendien heeft elke auteur aan zijn verhaal of gedicht een woordenlijstje toegevoegd.
Dat de bijdragen in een dialect geschreven moeten zijn is logisch: het voornaamste doel van het Brabants boekske is namelijk het vastleggen, behouden, doorgeven en propageren van de Brabantse dialecten. Dat was aanvankelijk al de bedoeling en dat geldt nog steeds. Helaas zijn de Brabanders minder trots op hun dialect dan bijvoorbeeld de Friezen, de Limburgers, de Zeeuwen en de Achterhoekers, althans dat lijkt vaak zo. Maar de belangstelling voor de Brabantse dialecten is gelukkig sterk aan het groeien. Taalwetenschappers weten inmiddels heel goed hoe groot de betekenis is van de dialecten. Het verdwijnen hiervan zou een enorme verarming betekenen. Alleen al de rijkdom aan klanken in de taal zou drastisch zijn afgenomen. Tel daarbij op de vele woorden en vooral uitdrukkingen, spreekwoorden en zegswijzen die voorkomen in dialecten en niet in het Standaardnederlands, en het belang van de dialecten als cultureel erfgoed is duidelijk.
Vrijwilligers
Het Brabants boekske kan alleen maar bestaan dankzij de medewerking van heel veel vrijwilligers. Naast redacteur Jan Luysterburg is taalkundige Yoïn van Spijk, de eindredacteur, erg belangrijk. Dat geldt ook voor Marja van Trier, de vormgever. En voor Iris Bongers, die al twintig jaar zorgt voor prachtige, humoristische illustraties. Haar vader, Noud Bongers, zorgt met een tiental vrijwilligers voor de inrichting van de accommodatie voor, tijdens en na de presentatie. Frans van den Bogaard legt de hele presentatie vast op foto's en geluidsdragers. En traditioneel is er een muziekgezelschap, dat gratis een aantal muzikale optredens verzorgt. Dit jaar wordt dit programmaonderdeel verzorgd door Hans Lakwijk en zijn groep Cohda-KREK, die eigen Brabantse dialectliedjes ten gehore brengen.
Ontzettend belangrijk is ook, dat Minerve Pers al vier jaar financieel garant staat voor het Brabants boekske. Zonder deze steun was er dus al lang geen boekske meer geweest. Maar eigenlijk zijn de auteurs de belangrijkste vrijwilligers. De enige beloning die zij ontvangen is een gratis boekske en auteurskorting bij het aanschaffen van meer boekskes, maar daar zijn zij meer dan tevreden mee.
In het boekske staat op een kaartje aangegeven hoe de inzendingen verspreid zijn over de provincie. Heel duidelijk is te zien dat Tilburg in dit opzicht echt wel het centrum van de provincie is. Maar gelukkig is ook de deelname in het uiterste westen van de provincie groot. Zo staat er in het nieuwe boekske een gedicht van Johan van Diesen (Ossendrecht), Mart Franken (Bergen op Zoom), Wim Groffen (Wouw), Rini HoltzerStuijts (Steenbergen), Jan Luysterburg (Hoogerheide), Frans Nefs (Halsteren), Toine Nooijens (Etten-Leur, bij onze lezers welbekend), Harry van Overveld (Roosendaal) en Ruud Schuurbiers (Hoogerheide).
Vanaf maandag 9 maart 2026 is het Brabants boekske 2026 met de titel Van onzen ouwer te koop in de reguliere boekhandel, voor de prijs van € 23,00. Wie het 250 pagina's tellende boek per post thuisbezorgd wil krijgen, kan dit regelen via e-mail op het adres
"Het belang van de dialecten als cultureel erfgoed is duidelijk"